Demografie

Het Israelisch-Palestijns conflict wordt voor een groot gedeelte gedomineerd door de schuldvraag. Maar buiten oorlog, aanslagen en oude rechten lijkt het probleem vooral cijfermatig zijn. Het is juist als men stelt dat de Joodse minderheid in de Arabische wereld van vóór het Zionisme, niet tot nauwelijks aanleiding gaf tot wrevel tussen partijen. Zeker, alles wat niet-moslim was mocht dan niet dezelfde rechten hebben, maar door waanzin gedreven pogroms zoals deze zich in Europa hadden voorgedaan, met als treurig hoogtepunt de holocaust, kende de Arabische wereld niet. De achtergrond van die beide verschillen is een zuiver theologische maar die is nu niet aan de orde. Waar het om gaat zijn de verhoudingen, de getalsverhoudingen van de aanwezige opzichzelfstaande groepen binnen een bepaalde landstreek, land of in groter verband een ‘rijk’.

Zowel in Europa als in de Arabische wereld ging er van die getalsverhouding geen dreiging uit. De Joden waren in de minderheid en wel zodanig dat zij zelfs als schaduw geen indruk konden maken. Het was het ‘pragmatisme’ van de sociologie, dat wat geen bedreiging vormt ook niet vernietigt behoeft te worden. Het dient eenvoudigweg geen doel. Maar het is evenzeer een natuurlijke ’balans’ die, bij verschuivingen in de aantallen, cultureel of religieus gedomineerde krachten oproept. Die zich te weer stellen en er alles aan zal doen het ‘natuurlijk evenwicht’ te herstellen. Dat is: dat wat een bepaalde omvang had als minderheid, die omvang ook moet blijven behouden om de bestaande en bewezen leefbaarheid in stand te houden.

Met het Zionisme van de laat 19e eeuw, begonnen de verhoudingen te veranderen. Niet in de uitgebreidheid van een Rijk, waardoor het door haar omvang zou zijn verwatert, maar het concentreerde zich op specifiek op één plek: op circa 10.000 m2 in een gebied wat Palestina werd genoemd. En vanuit dat pragmatisme kan zich men dan plots voorstellen dat de Arabieren, die getalsmatig verre in de meerderheid waren, haar orde plotseling zag bedreigd.

Zij heeft vervolgens, met wisselend succes, die getalsvermeerdering door toedoen van het Zionisme, weten te beperken. Maar onvoldoende zo leert de geschiedenis van 1948. De Arabische staten hebben dit mechanisme waaraan zij zelf onderworpen waren te laat door gehad. Eerst na het verlies van 1948 werd het zonneklaar wat hen dreef en motiveerde. En dat was niet het antisemitisme wat heden ten dage wel een wezenlijk probleem is, niet het vruchteloos zich beroepen op oudste rechten al dan niet onderschreven door de ‘voorzienigheid’ en opvallend genoeg ook geen eigen staat. Het was die getalsverhouding in relatie tot de bestaande orde die hen er toe zette zich te verdedigen of aan te vallen naar gelang de situatie dat verlangde.

Bij de vlucht van de inheemse bevolking bij de oorlog van 1948, kreeg men door dat het niet het verlies aan land was wat telde maar het verlies in de verhouding. Niemand in de omgeving wilde de Palestijnse vluchtelingen. Niet zozeer vanwege het ontbreken aan absorptievermogen, maar omdat daarmee alle hoop op herstel of op zijn minst voldoende tegenwicht verkeken zou zijn. De Arabische staten hebben dan ook het vluchtelingen probleem sindsdien altijd op nummer één gezet bij de onderhandelingen. Ze moesten terug. Waarbij Israel precies het tegenovergestelde belang had en zich toelegde op bouwen van zo veel mogelijk nederzettingen.

Feitelijk is er dus sprake van een demografische oorlogsvoering. Israel moet er niet aan denken circa 4 miljoen Palestijnse vluchtelingen terug te krijgen zonder zichzelf op te blazen, terwijl een Palestijnse staat er geen ruimte voor heeft. In wezen gaat het primair niet om gebied, maar om keuzes die gemaakt moeten worden die de identiteit betreffen. De geschiedenis leert ons helaas dat een allesbeslissende oorlog doorgaans het gevolg is.

De activist

Men heeft ze in alle soorten en maten maar in samenhang met het Israelisch-Palestijns conflict komt hij het best naar voren: de ‘activist’. Een activist, die van geen enkele andere beschouwing wil weten, rechtlijnig maar één schuldige kan aanwijzen en daar zo ver in gaat dat het reeds vroeg op gespannen voet komt te staan met de redelijkheid. Het is het soort activisme wat negatief opvalt en waarvoor de feitelijke omstandigheden geen aanleiding geven.

Men is wel bekend met de drijfveren van de religieuze fanaticus, die er sterk op lijkt, maar dit is weer van een andere orde. Gelukkig heeft Eric Hoffer het mysterie van de ‘activist’ reeds voor ons ontsluierd.

Buiten het feit dat Hoffer reeds in 1968 een weloverwogen mening had over Israel en de toekomst, is hij toch het meest bekend geworden door de analyse van de ‘part-time’ activist.

Hoffer, ziet in deze activist iemand met een narcistische persoonlijkheid die zijn wens tot ‘zelfverhoging’ alleen dan kan bereiken indien hij categorisch weigert de realiteit onder ogen te zien. Het geloof aan de eigen heilige zaak moet vast en onwrikbaar zijn. Hij is niet vatbaar voor de onderliggende feiten en logische consequenties.

In zijn boek The True Believer (1951) stelt Hoffer, die voor zijn werk de Presidential Medal of Freedom (VS) ontving, het als volgt:

“Hoe zeer ook de activist in de verschillende heilige zaken zich mag onderscheiden in hoedanigheid, in de kern van hun persoonlijkheid zijn ze allemaal gelijk. Men vindt bij hen een narcistische grondhouding, een zelfverliefdheid, die zich in de wens vertaalt zichzelf te ontstijgen. Het is voor mensen met deze karaktertrek buitengewoon pijnlijk om het leven nederlagen te moeten ervaren en vast te stellen dat de eigen ambitie zich niet laat verwezenlijken”.

En zo heeft de activist een gezicht gekregen en is beter te begrijpen waarom deze in discussies vaststaande feiten niet wil zien, ze zelf verzint, over de rand van het fatsoen heen gaat en geen enkele consideratie noch moeite heeft met verwarrende en of onlogische gevolgtrekkingen.

Wie had nu recht op wat?

Van alle onderwerpen in deze wereld zijn er een paar zo opvallend gecorrumpeerd dat men er geen enkel boek of artikel over kan lezen zonder te weten in welk kamp men eigenlijk terecht is gekomen. Het Palestijns-Israelisch conclift is er zo een. De geschiedschrijving van het conflict kent geen De Jong, die op wat kleine controverses na, een betrouwbare reconstructie geeft van hetgeen nu daadwerkelijk gebeurd is.

Wie bijvoorbeeld wil weten of Israel genocide heeft gepleegd, kan terecht bij Pappe. Maar daar tegenover staan evenveel studies die daar niets van heel laten en de andere kant van het spectrum opzoeken. Met hetzelfde gemak vindt men duizenden titels die afrekenen met alle Palestijnse mythes waarbij echter ook de schifting gemaakt wordt naar feiten die wel of niet het doel dienen. Feitelijk staat men in deze discussie met lege handen, ware het niet dat er tenminste nog één bron is, en die is ijzig groot, namelijk de VN zelf. Dat archief, is samengesteld door mensen die vanaf het begin met hun neus op de zaak zaten, bijna overal bij betrokken waren en elke uitspraak of gevoelen van partijen hebben genoteerd. Nu is de VN ook niet heilig, maar ik heb er in ieder geval meer vertrouwen in dan de vooropgezette intenties van schrijvers die een publieke zaak wensen te dienen.

Zo is het dat ik me laat leiden door de archieven van de VN aangaande deze problematiek. Nu is het voor één mensenleven te veel om dit alles te lezen, maar men krijgt wel een redelijk beeld van wat daar nu gebeurd is als men de voortgangsrapportages leest. En dat niet in de laatste plaats omdat de VN met haar sub-commissies nagenoeg elke betrokken partij in al haar motiveringen heeft onderzocht. Nu kan men nog tegenwerpen dat de VN niet overal bij is geweest – verdrijvingen, moorden en andere onrechtmatigheden – maar dat is niettemin wel allemaal aan de orde gekomen en de VN heeft zich daar ook over uitgelaten. In die zin bestaat er toch een zeer redelijk beeld van de gebeurtenissen.

En dat beeld wat de VN schets in haar rapporten is er een van verzuchting. Al vrij snel wordt duidelijk dat de Arabische staten, die optreden als advocaten van de Arabische bevolking in het mandaatgebied, een andere taal spreken dan de westerse, geseculariseerde, diplomaat gewend is. De Arabische staten proberen de Commissie te overtuigen middels de koran, ‘Provedence’ en religieuze motieven en verzekeren de toehoorders daarbij dat ze niet graag in hun schoenen zouden staan bij het ‘Laatste Oordeel’ als er iets ten gunste van de Zionisten werd bedacht. In die atmosfeer konden partijen elkaar gewoonweg niet vinden waarbij de Commissie er een eind aan maakte door te stellen dat;

‘….regardless the opinion of the Arab States it must be clear for every civilized nation that the Jews, throughout history and mean facts, are undoubtely connected with the land of Palestine. Therefor they have the same rights as the Arab inhabitants of Palestine’.

Of je het er nu mee eens bent of niet, zo dacht de VN er toen over.